Geheime documenten openbaar!
Niet meer geheim, omdat ze niet meer geheim zijn!
Tot 2060 geheime dossiers over de coup van 1980 in Suriname nu in te zien
De Staatscourant publiceerde het bericht dat de geheime stukken over de coup van 1980 in Suriname, nu al zijn in te zien. Jarenlang is om openbaarheid gesmeekt, vanuit de veronderstelling dat deze stukken de betrokkenheid van de Nederlandse kolonel Hans Valk bij de coup zouden onthullen.
Formeel zouden de stukken met het inventarisnummer 20421 met het van kracht worden van de nieuwe Archiefwet op 1 januari 2027 pas openbaar worden. Maar de Griffier van de Tweede Kamer is zo goed geweest de beperking nu al op te heffen. Het was trouwens ook de Tweede Kamer zelf die de stukken destijds tot Staatsgeheim verklaarde. Waarom was mij altijd een raadsel.
Voor mijn boek ‘Hans Valk. Over een Nederlandse kolonel en een coup in Suriname (1980)’ maakte ik op grond van uitgebreid archiefonderzoek een reconstructie. In de bijlagen van dit boek publiceerde ik de veronderstelde geheime dossiers, die ik terugvond bij het IISG in het archief van Gerard van Westerloo, maar ook grotendeels bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en Defensie (bij Defensie waren trouwens alle namen weggelakt).
Het inventarisnummer 20421 was anders dan voorheen, sinds kort wel al op te vragen. Op 29 maart van dit jaar toog ik naar het Nationaal Archief in Den Haag om een kijkje te nemen. In een kamertje mocht ik onder het toeziend oog van een medewerker de stukken inzien. Maar ik mocht geen kopieën maken. De stukken kwamen inderdaad overeen met de bijlagen in mijn boek. Daarin bevonden zich ook nog een paar kleine notities die ik eerder tevens in het archief van Buitenlandse Zaken vond (en elders benoem in mijn boek) plus een brief van de president van Suriname en onderminister van Leger over het ontslag uit het leger van de officier Roy Bottse vanwege ‘plichtsverzuim’. Die brief kreeg ik niet eerder onder ogen.
Straks dus volledig openbaar, zonder toezicht en mag ik hopen: met de mogelijkheid om kopieën te maken. En wie daarin geen zin heeft leest de bijlagen in mijn boek.
Dat een archief geen kant-en-klare antwoorden biedt, mag duidelijk zijn. Archiefstukken zijn zoveel jaar na dato niet altijd eenvoudig te duiden en je hebt voor een analyse meer bronnen nodig. In mijn boek leg ik de zogenaamde Valk-these (‘Hans Valk heeft het gedaan’) onder de loep, laat betrokkenen en ter zake deskundigen ernaar kijken en concludeer dat die these drastisch aan herziening toe is.
UPDATE 10 juni 2026: praktische handreiking: de stukken aanvragen bij de Balie van het Nationaal Archief in Den Haag en dan zijn ze binnen een half uur in te zien.
