Publicist, Researcher, Projectleider


gepubliceerd no image

Published on February 22nd, 2001 | by reinier

0

Dure Vis – bescherming kabeljauw treft totale vishandel

Vissers, fileerderijen, groothandelaren en viswinkels lijken de dupe te worden van het vangstverbod op kabeljauw op een deel van de Noordzee. Met de bescherming van de kabeljauw dreigen zij ook een andere belangrijke bron van inkomsten kwijt te raken. Ook voor schol en tong kan nu niet meer uitgevaren worden. ‘Prijsverhoging zal zeker de consequentie zijn.’

SCHEVENINGEN. Zes uur in de ochtend. Donker en guur is het. Op straat rijdt een vroege tram, stapt een verlate feestneus in de taxi, maar verder is het doodstil. In de haven daarentegen is het een drukte van belang. Met de hijskraan takelt schipper Ko Spal –gestoken in oranje oliepak- de vis de kade op. Wat vindt hij van het vangstverbod? Spal schreeuwt boven het geluid van de hijskraan uit: ‘We moeten noordelijker gaan vissen. Het gaat niet zozeer om de kabeljauw. Maar om de tong en schol. Dat is het probleem.’ Zijn kleine Boeier kan een windkracht 7 in de verder gelegen wateren niet aan, schat hij. ‘Concreet betekent dat minder inkomsten.’ Voor de forse Zee-arend -even verderop gelegen – waarvan net de visnetten naar beneden gehaald worden, vormt Jan de Wind geen bedreiging. Echter, zo verwacht deze schipper, meerdere schepen zullen zich straks op dat gebied storten. ‘Dat betekent voor iedereen minder vis, minder inkomsten.’ Karretjes rijden af en aan om de kratten verse zeevis naar de loods te rijden. Binnen wordt daar onder het felle schijnsel van neonlampen de vis gesorteerd. Tarbot, schol, kabeljauw… Behendig grijpt een sorteerder een dikke vis van de lopende band om ‘m in vak 1 te werpen. Minder inkomsten, misschien zelfs wel ander werk, impliceert het vangstverbod voor hem. Meer wil hij niet kwijt. ‘Je moet hem hebben voor dit soort vragen,’ gebaart hij in de richting van Piet Klein. Klein is voorzitter van de vereniging Visfactory Scheveningen en woordvoerder namens de sorteerders. Klein: ‘Wij krijgen een percentage per schip.’ Hij wijst naar twee rijen uitgestalde kratten. ‘Kijk. Daar liggen twee specifieke kabeljauwvissers: een Engels en Deens schip, net gesorteerd. Als het visverbod ingaat, gaan die verderop vissen en lossen ze niet meer in Scheveningen.’ Hij verwacht minder aanvoer ook van schol en tong. Dus minder loon; de sorteerders krijgen provisie per schip. Maar het woord ‘ontslag’ valt vooralsnog niet.

KLEIN trekt zijn schort uit en loopt naar boven, naar het veilinggebouw. Overal, ook daar, hangt de geur van vis. Straks zal het Productschap Vis een praatje houden over de stand van zaken en wat er verder gaat gebeuren. Samen met biologen bedacht het productschap een alternatief plan, dat zowel de kabeljauwstand als de vissers ten goede zou komen: wel vissen in het nu verboden gebied, maar dan beurtelings en verspreid de zee op! Van acties wil het productschap voorlopig niets weten, eerst wordt stevig gelobbyd in Brussel en in de Tweede Kamer. Ook voor compensatie wordt geijverd. ‘Niet bij de pakken neerzitten,’ roept Maarten Mens van het Productschap opbeurend. ‘Misschien kunnen we andere producten dan kabeljauw, schol en tong gaan promoten.’Ali Bagcan, eigenaar van een viswinkel in de binnenstad en een kraam op de markt, ziet daar geen heil in. ‘Kabeljauw moet bij ons de kar trekken.’ Mogelijk zal hij meer kabeljauw uit de Oostzee inkopen: minder van kwaliteit, minder vers en duurder. Of je de prijs kunt doorberekenen aan de klant, is maar de vraag. ‘Zeker op de markt. Ook de andere vissoorten worden duurder als er meer vraag naar is.’ Een omzetdaling van 25%, schat hij. De veilig is inmiddels van start gegaan. Viermaal kabeljauw 3, wie?, roept veilingmeester Gijs de Wildt luid en duidelijk. De handelaren kijken nauwlettend naar de klok, en bieden, terwijl ondertussen telefoons rinkelen. Jaap van der Harst van Groothandel Korving Dulk: ‘Voor de handel is deze maatregel ook een gevoelige klap, die moet uitwijken naar bijvoorbeeld Zeebrugge en Oostende, waar de kwaliteit van de kabeljauw slechter is. Het heen en weer rijden brengt extra kosten met zich mee. Compensatie? De vissers misschien wel, wij krijgen niks.’ Visser H. Tanis is daarvan zo zeker nog niet. ‘Vorig jaar zouden de schippers gecompenseerd worden voor de duurdere olieprijzen, maar ik heb nooit een cent gezien,’ zegt hij misprijzend. Voor Willem van Wijk en zijn zoons ziet het er nog somberder uit. Als commissionairs kopen zij bij deze veiling fors in voor verschillende handelaren, ook in het buitenland. ‘In de periode van februari tot 1 mei hebben we een omzetderving van naar schatting 80%,’ beramen de Van Wijks. Uitwijken naar Harlingen om daar bij de afslag in te kopen kan niet, daar zitten commissionairs die hetzelfde werk doen, leggen ze uit. De verwachting is namelijk dat veel kotters die noordelijker zullen moeten gaan vissen straks eerder Harlingen aandoen dan Scheveningen.

INMIDDELS is het elf uur, buiten sneeuwt het zachtjes. De laatste vis is verkocht. Gijs de Wildt, veilingmeester en general manager van de visafslag heeft eindelijk tijd. Wat het vangstverbod betekent voor de veiling? Ontslagen voorziet hij niet zo een, twee, drie. ‘Prijsverhoging zal de consequentie zijn.’ Ook voor de visafslag die per schip 3% provisie krijgt zullen de inkomsten tegenvallen; minder schepen zullen aanmeren. Maar De Wildt probeert de klap enigszins op te vangen door straks vanuit Den Helder kabeljauw, tong en schol via vrachtwagens naar Scheveningen te halen. De visafslag betaalt de vervoerskosten. ‘Dan blijft van de provisie nog slechts 1 % over.’ De Wildt zoekt ook naar mogelijkheden andere dan de gebruikelijke vissoorten in te kopen. ‘Maar probleem is dat iemand die kabeljauw eet niet zomaar overstapt op baars.’ Terwijl de schoonmaker de asbakken leegt, worden buiten de vrachtwagens volgeladen. Pal tegenover de afslag ligt restaurant/ annex viswinkel Simonis. Herman Simonis gaat er eens even voor zitten, roert in zijn kop koffie en peinst: ‘Ik vermoed een prijsstijging voor veel vissoorten. De kabeljauw, tong, schol, maar ook wijting en rog -de bijvangsten- worden duurder.’ Rotgeschrokken is hij zich van de maatregel: ‘Ik heb net investeringen gedaan. Ik voer nu even een personeelsstop in; kijken hoe het loopt.’ In de vitrine liggen de vissen op kleur smaakvol gerangschikt: kabeljauw, zeeduivel, rog, schar… Daarnaast: tonijn, zwaardvis en zeewolf. Dat zijn de ‘moderne’ soorten, wijst Simonis. Dus die gaat iedereen straks kopen? Wat dacht je wat, als er meer vraag naar is, gaat die prijs ook omhoog, legt hij uit. De kwestie is natuurlijk of de klant bereid is meer te betalen. Chidi den Hijer, een van de laatsten in traditionele Scheveninger klederdracht, wil dat wel, maar zegt ze olijk: ‘Ik hoop wel dat ze me wat korting geven hier.’ De vrachtwagens zijn volgeladen en vertrekken. Onder andere naar fileerderij North Sea Food in Urk.

EIGENAAR J. Schenk is pessimistisch gestemd. Niet kabeljauw maar juist schol is zijn belangrijkste grondstof. En die wordt nu juist vooral in het verboden gebied gevangen! Het feit dat slechts een maand van te voren een dergelijk verbod wordt afgekondigd treft hem onaangenaam. ‘Hadden wij dit eerder geweten, dan hadden we andere contracten met afnemers afgesloten. We kunnen nu niet aan de vraag van supermarktketens voldoen. Daarbij komt nog eens dat het personeel minder werk zal hebben en in het ergste geval elders in Urk emplooi zoekt. En zie ze dan maar eens terug te krijgen.’ Schenk hoopt in elk geval dat de overheid op zijn minst een arbeidstijdverkortingsmaatregel steunt. Een week later: de maatregel in Brussel is bekrachtigd ondanks het feit dat ook biologen, onder andere het Nederlands instituut voor Visserij Research RIVO in Wageningen de maatregel bekritiseert: ‘Op zich is bescherming van paaiende kabeljauw zinvol. Het gekozen gebied en de gekozen periode zijn echter aanvechtbaar.’ Volgens Kester van het Productschap Vis werkt de maatregel zelfs averechts. Bovendien worden Nederlandse vissers relatief het zwaarst getroffen van de EU-landen. Ben Daalder, voorzitter van de Federatie van Nederlandse Visserijverenigingen zegt: ‘Het regent faxen; vissers zijn woedend.’ Hij denkt 25-30 miljoen aan inkomsten mis te lopen. En bij dat bedrag gaat het hoofdzakelijk om schol en tong. Maar Pavel Salz van het Landbouw Economisch Instituut, vindt dat het op voorhand moeilijk te becijferen is, hoe groot de schade vzal zijn voor vissers, de groothandel, fileerderijen, kleinhandelaren, restaurants enzovoort . ‘Dat de opbrengst in die periode minder is mag je wel verwachten.’

Ellen de Vries

FNV Magazine 22 februari 2001

 


About the Author



Comments are closed.

Back to Top ↑